فَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ ٱلسِّقَايَةَ فِى رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا ٱلْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَـٰرِقُونَ﴿۷۰﴾

و چون بار آنان را بست، جام [زرین‌] را در خورجین برادرش گذاشت، آنگاه جارچی به بانگ بلند گفت: ای کاروانیان(۱) شما سارقید.

قَالُوا۟ وَأَقْبَلُوا۟ عَلَيْهِم مَّاذَا تَفْقِدُونَ﴿۷۱﴾

[برادران‌] در حالی که به سمت آنان برگشتند، گفتند: مگر چه گم کرده‌اید؟

قَالُوا۟ نَفْقِدُ صُوَاعَ ٱلْمَلِكِ وَلِمَن جَآءَ بِهِۦ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا۠ بِهِۦ زَعِيمٌ﴿۷۲﴾

گفتند: جام شاه را گم کرده‌ایم، و [مأمور ویژه گفت:‌] هر که آن را بیاورد، یک بار شتر [غلّه جایزه‌] دارد و من بر این [وعده‌] ضامنم.

قَالُوا۟ تَٱللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُم مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَـٰرِقِينَ﴿۷۳﴾

گفتند: به خدا سوگند، شما می‌دانید که ما برای تبهکاری به این سرزمین نیامده‌ایم و سارق نیستیم.

قَالُوا۟ فَمَا جَزَٰٓؤُهُۥٓ إِن كُنتُمْ كَـٰذِبِينَ﴿۷۴﴾

گفتند: اگر دروغ گفته باشید، کیفر آن چیست؟

قَالُوا۟ جَزَٰٓؤُهُۥ مَن وُجِدَ فِى رَحْلِهِۦ فَهُوَ جَزَٰٓؤُهُۥ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلظَّـٰلِمِينَ﴿۷۵﴾

گفتند: کیفر آن، [بازداشتِ‌] خود آن کسی است که [جام‌] در خورجین او یافت شود؛ ما ستمگرانِ [سارق‌] را این گونه کیفر می‌دهیم.

فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَآءِ أَخِيهِ ثُمَّ ٱسْتَخْرَجَهَا مِن وِعَآءِ أَخِيهِ ۚ كَذَٰلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ ۖ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِى دِينِ ٱلْمَلِكِ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ ۚ نَرْفَعُ دَرَجَـٰتٍ مَّن نَّشَآءُ ۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِى عِلْمٍ عَلِيمٌ﴿۷۶﴾

[مأمور یوسف‌] قبل از بار برادرش، به بررسی بارهای(۱) سایرین پرداخت و سرانجام جام را از بار برادرش [بنیامین‌] بیرون کشید؛ این گونه برای یوسف تدبیر کردیم؛ [زیرا‌] در قانونِ شاه، حق نداشت که برادرش را [بدون دلیل‌] بازداشت کند، مگر با تمهید خدا؛ [مقامِ‌] هر که را بخواهیم به درجاتی رفعت می‌بخشیم(۲)، و بالای [دست‌] هر دانشمندی، دانشمند بزرگ[تر]ی هست.

۞ قَالُوٓا۟ إِن يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَّهُۥ مِن قَبْلُ ۚ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِى نَفْسِهِۦ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ ۚ قَالَ أَنتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۖ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ﴿۷۷﴾

[برادران‌] گفتند: اگر او دزدی کرده باشد، [جای شگفتی نیست‌] قبل از این برادر [تنی ا‌] ش هم دزدی کرده بود؛ یوسف این [بهتان‌] را در درون خود نگاه داشت و برایشان آشکار نساخت [و در دل‌] گفت: شما در وضع بدتری هستید، و خدا از آنچه می‌گویید آگاه‌تر است.

قَالُوا۟ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْعَزِيزُ إِنَّ لَهُۥٓ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُۥٓ ۖ إِنَّا نَرَىٰكَ مِنَ ٱلْمُحْسِنِينَ﴿۷۸﴾

برادران گفتند: ای وزیر، او پدری سالخورده دارد [که تحمّل فراق او را نخواهد داشت‌]؛ یکی از ما را به جای او بازداشت کن، که ما تو را نیکوکار تشخیص داده‌ایم.