فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَـٰعَةُ ٱلشَّـٰفِعِينَ﴿۴۸﴾

پس، شفاعت و امدادِ شفیعان به حالشان سودمند نخواهد بود(۱).

فَمَا لَهُمْ عَنِ ٱلتَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ﴿۴۹﴾

چرا از این تذکر اعراض می‌کنند؟

كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُّسْتَنفِرَةٌ﴿۵۰﴾

گویی گورخرانی(۱) رمیده‌اند که از [مقابل‌] شیر می‌گریزند.

فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍۭ﴿۵۱﴾

ترجمه این آیه، در آیه قبل ادغام شده است.

بَلْ يُرِيدُ كُلُّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُؤْتَىٰ صُحُفًا مُّنَشَّرَةً﴿۵۲﴾

هر یک از آنان انتظار دارد که نامه‌هایی گشوده [از جانب خدا‌] دریافت کند(۱)،

كَلَّا ۖ بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلْـَٔاخِرَةَ﴿۵۳﴾

حاشا، بلکه آنان از آخرت ترس ندارند.

كَلَّآ إِنَّهُۥ تَذْكِرَةٌ﴿۵۴﴾

حاشا، قرآن اندرز و تذکر است؛

فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ﴿۵۵﴾

پس هر که خواهد، از آن پند گیرد؛

وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ ۚ هُوَ أَهْلُ ٱلتَّقْوَىٰ وَأَهْلُ ٱلْمَغْفِرَةِ﴿۵۶﴾

و پند نمی‌گیرند، مگر به موجب [نظمی که‌] خواست خدا [بر آن مبتنی است(۱)‌]؛ اوست سزاوار پروا و سزاوار آمرزش.

لَآ أُقْسِمُ بِيَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ﴿۱﴾

سوگند یاد می‌کنم به روز رستاخیز(۱)،

وَلَآ أُقْسِمُ بِٱلنَّفْسِ ٱللَّوَّامَةِ﴿۲﴾

و سوگند یاد می‌کنم به نفس ملامتگر [که رستاخیز به وقوع می‌پیوندد‌]؛

أَيَحْسَبُ ٱلْإِنسَـٰنُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُۥ﴿۳﴾

آیا انسان می‌پندارد که هرگز استخوانهایش را جمع [و بازسازی‌] نخواهیم کرد(۱)؟

بَلَىٰ قَـٰدِرِينَ عَلَىٰٓ أَن نُّسَوِّىَ بَنَانَهُۥ﴿۴﴾

آری، [آنها را بازمی‌سازیم‌] در حالی که قادریم [حتّی خطوط‌] سرانگشتانش را هم سامان دهیم(۱).

بَلْ يُرِيدُ ٱلْإِنسَـٰنُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُۥ﴿۵﴾

بلکه انسان علاقه دارد فرا روی [خویش‌] را شکافته و باز کند؛

يَسْـَٔلُ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلْقِيَـٰمَةِ﴿۶﴾

می پرسد: روز رستاخیز چه زمانی فرا می‌رسد؟

فَإِذَا بَرِقَ ٱلْبَصَرُ﴿۷﴾

آنگاه که دیده‌ها خیره شود(۱)،

وَخَسَفَ ٱلْقَمَرُ﴿۸﴾

و ماه تیره گردد،

وَجُمِعَ ٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ﴿۹﴾

و خورشید و ماه در هم آمیخته شوند،

يَقُولُ ٱلْإِنسَـٰنُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ ٱلْمَفَرُّ﴿۱۰﴾

انسان در آن روز می‌گوید: راه گریز کجاست؟!

كَلَّا لَا وَزَرَ﴿۱۱﴾

هرگز! پناهگاهی وجود ندارد.

إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ ٱلْمُسْتَقَرُّ﴿۱۲﴾

آن روز، قرارگاه [نهایی،‌] پیشگاه ‌صاحب‌اختیار توست(۱).

يُنَبَّؤُا۟ ٱلْإِنسَـٰنُ يَوْمَئِذٍۭ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ﴿۱۳﴾

در آن روز انسان را به آنچه انجام داده و آنچه [از آثار و روش‌های نیک و بد‌] باقی گذاشته است، آگاه خواهند کرد(۱).

بَلِ ٱلْإِنسَـٰنُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ بَصِيرَةٌ﴿۱۴﴾

بلکه انسان [خود‌] نسبت به وضع خویش بسیار بصیرت دارد(۱)،

وَلَوْ أَلْقَىٰ مَعَاذِيرَهُۥ﴿۱۵﴾

اگرچه عذرهای خود را در میان آرد(۱).

لَا تُحَرِّكْ بِهِۦ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِۦٓ﴿۱۶﴾

[به هنگام دریافت وحی‌] زبانت را به [قرائتِ فوری‌] آن مگشای تا برای [فراگیری‌] آن شتاب کنی(۱)؛

إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُۥ وَقُرْءَانَهُۥ﴿۱۷﴾

که تنظیم و خواندنش بر عهده ماست؛

فَإِذَا قَرَأْنَـٰهُ فَٱتَّبِعْ قُرْءَانَهُۥ﴿۱۸﴾

و چون آن را قرائت کردیم، قرائتش را [با سکوت‌] پی گیر؛

ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُۥ﴿۱۹﴾

آنگاه شرح و بیان آن هم بر عهده ماست.